Kijów
Na mapach:
.jpg&filetimestamp=20061203003233)
Kijów (ukr. Київ – Kyjiw) – stolica i zarazem największe miasto Ukrainy. Kijów położony jest nad rzeką Dniepr.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Kijów został założony na początku V wieku jako placówka handlowa na szlaku łączącym Konstantynopol ze Skandynawią. W IX wieku znany jako Könugard był centrum normańskiego handlu na Rusi. Był jednocześnie głównym składem daniny, ściąganej przez Normanów z plemion ruskich.
W 882 roku Kijów został zdobyty przez Olega Mądrego, który przeniósł do Kijowa swoją siedzibę. W 988 lub 989 roku miał miejsce chrzest Włodzimierza Wielkiego w Kijowie uznawany symbolicznie za chrzest Rusi. 14 sierpnia 1018 roku Bolesław I Chrobry zdobył Kijów podczas Wyprawy kijowskiej. Pod koniec IX wieku Kijów został stolicą Rusi Kijowskiej. W 1240 miasto zostało najechane przez Tatarów i ośrodek ruskiej państwowości przeniósł się do Rusi Halicko-Wołyńskiej.
W 1363 książę litewski Olgierd Giedyminowic włączył Kijów do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Litwini pierwszy drewniany zamek zbudowali na Górze Zamkowej w latach 1370-1380. Po 1387 roku do miasta wrócił zakon dominikanów, którzy rozpoczęli budowę katedry katolickiej. W 1397 roku Kijów stał się siedzibą diecezji katolickiej. W 1494 roku król Polski Aleksander Jagiellończyk nadał miastu prawa magdeburskie. Miasto po unii lubelskiej w (1569) roku zostało włączone do Korony Polskiej i stało się stolicą województwa kijowskiego w prowincji małopolskiej. W 1648 zostało opanowane przez Kozaków Chmielnickiego, miasto odzyskał Janusz Radziwiłł w 1651 roku, jednak sytuacja zmieniła się po ugodzie perejasławskiej, w której Bohdan Chmielnicki oddał ówczesną lewobrzeżną Ukrainę i Kijów carowi Rosji. Na mocy Rozejmu andruszowskiego w 1667 roku Rzeczpospolita przyznała czasowo prawa Rosji do Kijowa, a w 1686 roku na mocy traktatu Grzymułtowskiego miasto oficjalnie zostało przyznane Rosji.
Do czasu upadku powstania styczniowego Kijów był jednym z najważniejszych ośrodków polskości na dawnych wschodnich ziemiach przedrozbiorowej Polski. Na tutejszym Uniwersytecie kadrę naukową i studencką początkowo (po upadku powstania styczniowego) tworzyli prawie wyłącznie Polacy (studenci i wykładowcy rusińscy i rosyjscy stanowili w tych latach zaledwie około 10% społeczności akademickiej), natomiast samo miasto Kijów w sensie kulturowym było w ponad połowie miastem polskim. Dzielnicę Łypki zamieszkiwała niemal wyłącznie arystokracja polska, obok rosyjskiej (tutaj znajdowały się posiadłości magnackie Potockich i Branickich). Życie teatralne opierało się niemal tylko na wędrownych polskich trupach teatralnych. Centrum jednej z polskich dzielnic Kijowa była ulica Kościelna przy której znajdował się katolicki kościół pw. św. Aleksandra, to tutaj odbyły się jedne z największych manifestacji w mieście młodzieży polskiej w przeddzień wybuchu powstania w 1863. Na przełomie wieków XIX/XX rozpoczęła się budowa kolejnego kościoła katolickiego w mieście projektu polskiego arch. Władysława Horodeckiego - pw. św. Mikołaja (do lat '60 XIX wieku istniał również polski kościół w gmachu tutejszego Uniwersytetu). W mieście największą księgarnią i jednocześnie magazynem książkowym z biblioteką były słynne zabudowania Leona Idzikowskiego - księgarza i wydawcy, który wydał dużo ponad 100 tłumaczeń oryginalnych dzieł polskich, a jego zbiory liczyły setki tysięcy książek. Poza tym w Kijowie działało wiele polskich m.in. zakładów przemysłowych, szkół prywatnych, pracowniczych, gimnazjów, wydawnictw codziennych (np. znana gazeta "Dziennik Kijowski"). Na tutejszym Cmentarzu Bajkowym spoczywa wiele znanych i wybitnych polskich postaci związanych z Kijowem, a także polscy żołnierze polegli w 1920 podczas wojny polsko-rosyjskiej. Wkład społeczeństwa polskiego w życie miasta drastycznie był eliminowany po upadku powstania styczniowego, a ostatecznie polskość miasta zeszła na stanowisko marginalne po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, kiedy to większość tutejszego polskiego życia inteligenckiego, kulturalnego i przemysłowego przeniosło się w odrodzone granice Polski.
W 1918 w Kijowie ogłoszono stworzenie Ukraińskiej Republiki Ludowej i stoczono ciężkie boje z bolszewikami, w których brała udział 3. Armia Wojska Polskiego, która, w porozumieniu z atamanem Symonem Petlurą, wkroczyła do miasta 7 maja 1920 roku w czasie Wyprawy kijowskiej 1920 roku. Bolszewicy ostatecznie zdobyli miasto w 1920. W 1934 do Kijowa przeniesiona została z Charkowa stolica Ukraińskiej SRR. Po II wojnie światowej miasto zostało ważnym ośrodkiem przemysłowym i naukowym, od końca lat 50. było również głównym ośrodkiem ukraińskich dysydentów poza zachodnią Ukrainą.
Od 1991 Kijów jest stolicą niepodległej Ukrainy. W tym też roku został siedzibą katolickiej diecezji kijowsko-żytomierskiej obrządku łacińskiego.
[edytuj] Gospodarka
W Kijowie zlokalizowany jest głównie przemysł: maszynowy, środków transportu (stoczniowy), elektrotechniczny, elektroniczny, chemiczny, lekki i spożywczy. Miasto jest gospodarzem międzynarodowych targów. Ważny węzeł komunikacyjny. Kijów posiada też międzynarodowy port lotniczy i trzy linie metra o łącznej długości 59 km (45 stacji).
[edytuj] Podział administracyjny
- Prawy brzeg Dniepru
- Lewy brzeg Dniepru
[edytuj] Uczelnie
- Narodowy Uniwersytet im. Tarasa Szewczenki
- Narodowy Uniwersytet "Akademia Kijowsko-Mohylańska"
- Narodowy Techniczny Uniwersytet Politechnika Kijowska
- Kijowski Narodowy Uniwersytet Gospodarczy
- Państwowy Handlowo-Gospodarczy Uniwersytet
- Państwowy Medyczny Uniwersytet
- Ukraiński Państwowy Uniwersytet im. Mychajła Drahomanowa
- Kijowski Narodowy Uniwersytet Budownictwa i Architektury
- Państwowy Uniwersytet Lotnictwa Cywilnego
- Kijowski Narodowy Uniwersytet Kultury i Sztuk Pięknych
- Kijowski Państwowy Lingwistyczny Uniwersytet
- Narodowy Agrarny Uniwersytet
- Ukraińska Narodowa Akademia Muzyczna
- Ukraiński Państwowy Uniwersytet Wychowania Fizycznego i Sportu
- Ukraiński Państwowy Uniwersytet Przemysłu Spożywczego
- Ukraiński Uniwersytet Transportu
- Kijowski Uniwersytet Slawistyczny
- Wyższy Instytut Nauk Religijnych św. Tomasza z Akwinu
[edytuj] Zabytki i atrakcje
- Ławra Peczerska (XI wiek)
- Sobór Mądrości Bożej (Sofia Kijowska) (XI wiek)
- Cerkiew św. Cyryla
- Cerkiew Troicka
- Monaster św. Michała o Złotych Kopułach
- Cerkiew św. Andrzeja (XVIII wiek)
- Sobór św. Włodzimierza
- Monaster Wydubicki w Kijowie
- Kościół św. Mikołaja z 1899 r. w stylu neogotyckim
- Kościół św. Aleksandra
- Synagoga Centralna (1897-1898)
- Kienesa karaimska (XX wiek)
- Złota Brama w Kijowie (Złote Wrota) (XI wiek)
- Socrealistyczna zabudowa Chreszczatyku
- Plac Niepodległości (Majdan)
- Andriejewski zjazd
Muzea
- Muzeum i pomnik Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (XX wiek)
- Muzeum Wojny w Afganistanie
- Dom i muzeum Michaiła Bułhakowa (XIX wiek)
- Muzeum Jednej Ulicy
- Muzeum miniatury
- Muzeum czarnobylskie
- Muzeum Wody
- Muzeum Historyczne
- Muzeum współczesnego malarstwa ukraińskiego
Pomniki
- Pomnik przyjaźni między narodami świata
- Pomnik ofiar Wielkiego Głodu
- Menora, pomnik w Babim Jarze
- Pomnik ku czci zamordowanych w Babim Jarze
Skanseny
- Skansen w Pirogowo (pod Kijowem)
W 1990 r. Sobór Mądrości Bożej i Ławra Pieczerska zostały zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
[edytuj] Transport
- Dworzec Kijów Centralny
- Port lotniczy Kijów-Boryspol
- Metro
- Tramwaje w Kijowie
- Trolejbus w Kijowie
- Szybki tramwaj w Kijowie
[edytuj] Sport
Miasto, jako stolica, jest również sportowym centrum Ukrainy. Najbardziej znanym klubem z Kijowa jest Dynamo, wielokrotny mistrz Ukrainy, a wcześniej również i Związku Radzieckiego. Klub ten dwukrotnie zdobył również Puchar Zdobywców Pucharów, występował także w Lidze Mistrzów. Poza Dynamem działa tu jeszcze wiele klubów zarówno piłkarskich, jak i reprezentujących inne dyscypliny sportu. Corocznie rozgrywane są tutaj turnieje imienia Wiktora Bannikowa i Walerego Łobanowskiego. W 2012 roku w Kijowie ma się odbyć mecz finałowy EURO 2012.
[edytuj] Urodzeni w Kijowie
- Michaił Bułhakow - rosyjski pisarz
- Zuzanna Ginczanka - polska poetka
- Milla Jovovich - amerykańska aktorka
- Henryk Józewski - polski polityk, działacz niepodległościowy i państwowy II RP, artysta malarz, piłsudczyk
- Efraim Kacir – czwarty prezydent państwa Izrael
- Kazimierz Malewicz - malarz
- Wacław Niżyński – polski tancerz i choreograf, jeden z najwybitniejszych tancerzy baletu XX w.
- Igor Sikorski - konstruktor lotniczy
- Stanisław Sołłohub-Dowoyno - polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego
- Stanisław Zieliński - polski pisarz
[edytuj] Ambasada RP
- Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Ukrainie
01034 Kijów ul. Jarosławiw Wał 12 tel: (38 044) 230 07 00 [1]
- Wydział Konsularny Ambasady RP w Kijowie
01034 Kijów ul. B. Chmielnickiego 60
- Wydział Ekonomiczno-Handlowy Ambasady RP w Kijowie
01034 Kijów ul. Wolodymyrska 45
[edytuj] Zobacz też
- Cmentarz Bajkowy
- Cmentarz Zwierzyniecki w Kijowie
- Dworzec kolejowy Kijów Centralny
- Patriarchalny Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Kijowie
- Bykownia
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zdjęcia Kijowa i krótki opis miasta
- Oficjalna strona metra Kijowskiego
- Metro w Kijowie
- Galeria zdjęć z Kijowa
- Szczegółowa historia Kijowa w I Rzeczypospolitej, wirtualna mapa okolic, historia okolicznych miast
- Radziecka mapa 1:100 000, zachodnia część miasta
- Radziecka mapa 1:100 000, wschodnia część miasta
- Sites z Kijowa
- Kiev Life Kijów - przewodnik turystyczny (po angielsku)
- zdjęcia z Kijowa
- Kijow 360 - wirtualnij Kijow
- Kijów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.
|
|||||||||||||
|
||||||||||
|
||||||||
