Języki słowiańskie

Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie rodziny języków indoeuropejskich (podrodzina bałtosłowiańska). Składa się z trzech zespołów językowych: zachodnio-, wschodnio- i południowosłowiańskiego. Najstarsze zachowane manuskrypty z tekstami słowiańskimi pochodzą z X wieku. Do zapisu języków słowiańskich używane są lub były alfabety: głagolicki, cyrylicki i łaciński (w niewielkim zakresie również arabski). Wywodzą się z języka prasłowiańskiego używanego przez dawnych Słowian, który uległ ostatecznemu rozbiciu na dialekty regionalne w wyniku ekspansji Słowian na Bałkany w VI wieku naszej ery.

Językami słowiańskimi posługuje się ponad 300 mln osób.

Na bazie języków słowiańskich powstały też sztuczne języki słowiańskie jak slovio, slovianski, meżduslavianski i glagolica, które w założeniu twórców powinny być zrozumiałe dla mówiących przynajmniej jednym językiem słowiańskim. Na podstawie wschodniosłowiańskich dialektów Syberii (z zapożyczeniami z języków tureckich oraz języka arabskiego) opracowano sztuczny język syberyjski. Również oparte na językach słowiańskich są fikcyjne języki północnosłowiańskie oraz wenedyk, język romański, który przeszedł podobny rozwój jak polski.

Spis treści 1 Klasyfikacja języków słowiańskich[1] 1.1 Wspólne cechy 1.2 Niektóre mikrojęzyki słowiańskie 1.3 Porównanie wybranych wyrazów w językach słowiańskich 2 Przypisy 3 Zobacz też 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Klasyfikacja języków słowiańskich^[1]

języki indoeuropejskie

języki bałtosłowiańskie

języki słowiańskie (ok. 317 mln)

języki zachodniosłowiańskie (ok. 61 mln)

grupa lechicka, czyli języki lechickie

połabski †

języki pomorskie (ok. 50 tys.)

kaszubski^[2] (ok. 50 tys.)

polski (ok. 44 mln)

śląski^[3] (ok. 0,2 mln)

grupa łużycka, czyli języki łużyckie (ok. 70 tys.)

ponaschemu †

dolnołużycki (ok. 15 tys.)

górnołużycki (ok. 55 tys.)

wschodniołużycki †

grupa czesko-słowacka

czeski (ok. 10 mln)

słowacki (ok. 5 mln)

knaan †

języki południowosłowiańskie (ok. 29 mln)

grupa wschodnia (ok. 10 mln)

staro-cerkiewno-słowiański (starosłowiański) †

cerkiewnosłowiański †*

bułgarski (ok. 8,5 mln)

macedoński (ok. 1,8 mln)

grupa zachodnia (ok. 19 mln)

słoweński (ok. 2 mln)

grupa serbsko-chorwacka

serbski (ok. 9 mln)

chorwacki (ok. 7 mln)

bośniacki (ok. 2 mln)

czarnogórski (ok. 0,5 mln)

języki wschodniosłowiańskie (ok. 210 mln)

ruski †

starobiałoruski †

białoruski (ok. 10 mln)

rosyjski (ok. 160 mln)

ukraiński (ok. 40 mln)

rusiński (ok. 0,61 mln)

Oznaczenia:

† – język wymarły lub dawne stadium historyczne języka dzisiejszego

†* – język dawny, ale zachowany tradycyjnie w liturgii, tekstach religijnych, filozoficznych lub naukowych

[edytuj] Wspólne cechy

• wybitnie fleksyjna morfologia – większość języków słowiańskich ma 6 lub 7 przypadków
• podział czasowników na dokonane i niedokonane (leksykalny aspekt)
• obecność fonemicznej palatalizacji (znanej jako zmiękczenie)
• skomplikowane zbitki spółgłoskowe, powstałe po zaniku jerów, np. w polskim wyrazie bezwzględny lub rosyjskim wstrjecza "spotkanie" (jednak np. w językach salisz występują jednak jeszcze bardziej skomplikowane zbitki)

Języki słowiańskie nie tylko mają bardzo podobną gramatykę, lecz wykazują również duże podobieństwo w słownictwie, co dowodzi że ich ostatni wspólny przodek – język prasłowiański istniał stosunkowo niedawno.

[edytuj] Niektóre mikrojęzyki słowiańskie

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2007-04. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

• rusiński^[4] (jugorusiński) – skodyfikowana w Wojwodinie (Serbia) forma języka rusińskiego;
• rezjański^[4] – powstały na bazie dialektu słoweńskiego w Rezji (północne Włochy)
• prekmursko-słoweński^[4] – używany w Słowenii i na pobliskich terenach Węgier i Austrii;
• kajkawski^[4] – powstały na bazie dialektów chorwackich, używany w północnej Chorwacji (ma pewną tradycję piśmienniczą; uważany też za dialekt języka chorwackiego);
• czakawski^[4] – podobna sytuacja, jak powyższy; (ma pewną tradycję piśmienniczą; uważany też za dialekt języka chorwackiego)
• gradišćanskich Chorwatów w Austrii^[4] (burgenlandzki) – używany przez mniejszość chorwacką w Austrii, na Węgrzech, w Czechach i na Słowacji (uważany też za dialekt języka chorwackiego)
• Chorwatów w Molise^[4] (molizański) – powstały na bazie dialektów chorwackich, używany we włoskiej prowincji Molise;
• Bułgarów z Banatu^[4] (banacki) – powstały na bazie języka bułgarskiego i serbskiego w Rumunii i w Jugosławii.

Istnieje też tendencja do wyodrębniania się kolejnych języków słowiańskich:

• morawskiego – z języka czeskiego
• śląskiego – z języka polskiego
• laski^[4] – z języka czeskiego
• podlaski – z przejściowych dialektów białorusko-ukraińskich

[edytuj] Porównanie wybranych wyrazów w językach słowiańskich

prasłowiański	rosyjski	ukraiński	białoruski	polski	śląski	czeski	słowacki	słoweński	serbski	chorwacki	bośniacki	bułgarski	macedoński
*ognь	огонь (ogon')	вогонь (vohon')	агонь (ahon')	ogień	ůgiyń	oheň	oheň	ogenj	огањ/oganj	oganj/vatra	oganj	огън (ogan)	оган/огин (ogan/ogin)
*ryba	рыба (ryba)	риба (ryba)	рыба (ryba)	ryba	fisza	ryba	ryba	riba	риба/riba	riba	riba	риба (riba)	риба (riba)
*gnězdo	гнездо (gnezdo)	гнiздо (hnizdo)	гняздо (hnyazdo)	gniazdo	gniozdo	hnízdo	hniezdo	gnezdo	гн(иј)ездо/gn(ij)ezdo	gnijezdo	gnijezdo	гнездо (gnezdo)	гнездо (gnezdo)
*oko	глаз (glas)	око (oko)	вока (voka)	oko	ůko	oko	oko	oko	око/oko	oko	oko	око (oko)	око (oko)

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• imiona słowiańskie
• religia Słowian
• panslawizm
• plemiona słowiańskie
• slawistyka
• Słowianie
• słowianofilstwo
• słowiańszczyzna

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Slavonia – cechy charakterystyczne języków słowiańskich

p • d • e Rodziny języków indoeuropejskich języki anatolijskie • języki bałtyckie • języki celtyckie • języki germańskie • języki helleńskie • języki ilirskie • języki indoaryjskie • języki irańskie • języki italskie • języki romańskie • języki słowiańskie • języki tocharskie • języki tracko-ormiańskie

p • d • e Języki słowiańskie prasłowiański* zachodniosłowiańskie czeski • dolnołużycki • górnołużycki • kaszubski (pomorski) • knaan † • polski (staropolski † • średniopolski †) • połabski † • słowacki • śląski wschodniosłowiańskie białoruski • rosyjski • rusiński • ruski † • staroruski † • ukraiński południowosłowiańskie bułgarski • cerkiewnosłowiański †* • macedoński • serbsko-chorwacki (bośniacki, chorwacki, czarnogórski, serbski) • słoweński (prekmurski) • staro-cerkiewno-słowiański † * Język prasłowiański nie jest językiem słowiańskim, lecz przodkiem wszystkich języków słowiańskich.